“Tegelijkertijd bezitten vijftig Joodse families 80% van alle rijkdom. Waar zie je de Oekraïense oligarch? Ik ken er geen. Het zijn allemaal Joden. Hun rijkdom verraadt hun eigen opschepperij: Rolls-Royces, vliegtuigen, kastelen, hotels, casino’s in Monte Carlo. Vliegtuigen en jachten onder buitenlandse vlag. En natuurlijk betalen ze geen belastingen. En fabrieken en productiefaciliteiten zijn door hen niet tegen een reële prijs gekocht, maar gestolen van het hele Oekraïense volk.”

- Serhiy Ratushniak, voormalig burgemeester van Oezjhorod

Aan het begin van dit artikel wil ik duidelijk maken dat het niet pro-Rusland of pro-Oekraïne is, maar een analyse van de historische relatie van Joden tot Oekraïners. Dit moet breder worden gezien en is van belang voor een analyse van Joodse vergelding in het algemeen.

Maanden na Zelensky’s zogenaamde veroordeling van Israël vanwege de aankoop van door Rusland gestolen Oekraïens graan, lijkt het onvermijdelijk dat Zelensky, die zelf van Joodse afkomst is, uiteindelijk weer in de armen van Israël vliegt. Op 24 augustus stuurde Netanyahu hem een felicitatiebrief ter gelegenheid van de 35e Onafhankelijkheidsdag. In de brief vermeldt hij dat Israël en Oekraïne “diepe historische banden” delen.

Ook Dmitry Gordon, misschien wel de invloedrijkste blogger van Oekraïne en eveneens van Joodse afkomst, zei in een interview: “Zonder de Joden zou Oekraïne onmogelijk zijn. De Oekraïense cultuur en code zouden niet bestaan. Omdat alles met elkaar verweven is. Ik heb een vriend die ooit zei: ‘Alle mensen in Oekraïne zijn Joden, maar niet iedereen weet het.’”

Uitspraken zoals deze verdraaien de geschiedenis van Oekraïne. Ze verhullen dat het land al lange tijd wordt uitgehold door Joodse oligarchen die etnische Oekraïners leegroven en zo een reële bedreiging voor de bevolking vormen. Ook in Zelensky’s loopbaan van acteur tot president (acteren kan hij nog steeds) zitten meerdere opvallende gebeurtenissen. Ook Thierry Baudet wijst hierop in De Gideonsbende:

“Het is naïef en zelfs een beetje absurd om Zelensky te zien als een halve heilige. Onlangs verbood hij elf (!) politieke partijen, waaronder de grootste oppositiepartij van het land. Kritische tv-zenders zijn al geruime tijd verboden, terwijl de overgebleven tv-stations sinds kort verplicht zijn 24 uur per dag propaganda uit te zenden. Hij neemt deel aan uiterst dubieuze financiële constructies zoals via de Panama Papers naar buiten is gekomen.”

- De Gideonsbende door Thierry Baudet P. 173

Zelensky bouwde een hechte band op met de beruchtste Joodse oligarch van Oekraïne: Ihor Kolomoisky. Die relatie gaat ver terug. In 2003 richtte Zelensky samen met Serhiy Shefir (van 2019 tot 2024 eerste assistent van de president en eveneens van Joodse afkomst) Studio Kvartal 95 op. Vanaf 2012 werkten zij via dit bedrijf samen met Kolomoisky bij 1+1 Media, het mediaconcern dat was opgericht door Alexander Rodnyansky, ook van Joodse afkomst. 1+1 Media groeide uit tot een van de grootste mediagroepen van Oekraïne, waarin Kolomoisky de grootste aandeelhouder was.

In 2015 kwam de serie Servant of the People uit, die voor Zelensky een belangrijke rol zou hebben met betrekking tot zijn toekomstige carrière. De partij van Zelensky zou later ook naar deze serie worden vernoemd door Ivan Bakanov, de CEO van Kvartal 95. Zelensky speelt in deze serie een leraar geschiedenis op een middelbare school, die onverwacht president wordt wanneer hij (ironisch genoeg) een tirade houdt tegen overheidscorruptie en een van zijn leerlingen die op internet zet. In de serie zegt zijn personage dat “de rijken alleen maar de mensen verdelen en hun eigen vermogen verdubbelen”, in een serie die gefinancierd is door de beruchtste oligarch van Oekraïne. Door de hulp van deze Joodse oligarch werd Zelensky in minder dan vier jaar daadwerkelijk tot president verkozen vanwege zijn enorme populariteit.

Tijdens het hoogtepunt van de verkiezingscampagne in 2019 publiceerde een politieke bondgenoot van zittend president Petro Poroshenko op Facebook een schema dat liet zien dat Zelensky en zijn televisieproductiepartners begunstigden waren van een web van offshorebedrijven die naar verluidt 41 miljoen dollar ontvingen van Kolomoisky’s PrivatBank, de Oekraïense financiële instelling die de oligarch Kolomoisky naar verluidt heeft leeggeroofd. De gelekte documenten tonen aan dat het offshore-netwerk in 2012 werd opgezet door personen achter Kvartal 95 (Zelensky, Serhiy Shefir en Ivan Bakanov), hetzelfde jaar waarin lokale media berichtten dat Kvartal 95 een productieovereenkomst sloot met Kolomoisky’s 1+1 Group.

Nog een opvallend feit is dat de kogelvrije Mercedes die Zelensky tijdens de verkiezingscampagne gebruikte, eigendom was van Kolomoisky’s Joodse vriend Timur Mindich. Mindich zit in het bestuur van de Joodse gemeenschap van Dnipropetrovsk, een orgaan waarvan Kolomoisky voorzitter was. Het Menorah Center in Dnipro is het grootste multifunctionele Joodse gemeenschapscentrum ter wereld.

Hoewel Zelensky zijn diepe relatie met Kolomoisky voortdurend heeft geprobeerd te ontkennen, toonde de Kyiv Post in 2019 aan dat Zelensky in totaal elf keer naar Genève en twee keer naar Tel Aviv is gereisd, precies op dezelfde momenten dat Kolomoisky daar ook was. Bij deze reizen waren ook de Joodse oligarchen Gennadiy Bogolyubov en Ihor Surkis, president van voetbalclub Dynamo Kyiv, aanwezig. Het is opvallend dat Zelensky zich voornamelijk met Joden omringt.

Je zult je afvragen waarom je hier nooit eerder van hebt gehoord, of waarom het Oekraïense volk het er niet over heeft. Oekraïners doen dat namelijk wél. In mei 2020 wendde Mykhailo Bank, een hoge politieman uit de oblast Ivano-Frankivsk, zich tot Yakov Zalischiker, de voorzitter van de Joodse gemeenschap in Kolomyia. Hij eiste de namen van alle leden van die gemeenschap én van buitenlandse Joodse studenten die in de stad verbleven, in het kader van een onderzoek naar “transnationale en etnische criminele organisaties”. Met alle informatie hiervoor is het niet moeilijk de conclusie te trekken dat Joden hier inderdaad een grote rol in spelen. Eduard Dolinsky, directeur van The Ukrainian Jewish Committee, vergelijkbaar met het CIDI in Nederland, stak hier alleen een stokje voor en maakte meteen de vergelijking met de Holocaust. Hij schreef: “Interessant is dat de nazi’s en de Oekraïense hulppolitie in 1941 eveneens een lijst van alle Joden eisten.”

Een jaar na dit incident werd het vraagstuk nog lastiger te bespreken. In 2021 kreeg antisemitisme in Oekraïne een wettelijke definitie en op 14 april 2026, de dag dat in Israël de Holocaust wordt herdacht, werd het met Wet nr. 2037-IX voor het eerst rechtstreeks in het Wetboek van Strafrecht opgenomen:

"De wetgeving, bekend als Wet nr. 2037-IX, neemt antisemitische delicten voor het eerst rechtstreeks op in het Oekraïense wetboek van strafrecht. Eerdere wetgeving uit 2021 definieerde antisemitisme wel, maar stelde geen specifieke straffen vast. Het parlement steunde de wetgeving overweldigend. Onder de nieuwe wet kunnen daden zoals het aanzetten tot haat, discriminatie of het beperken van rechten op grond van antisemitisme leiden tot boetes, vrijheidsbeperkingen of gevangenisstraffen tot drie jaar. De straffen lopen op tot vijf jaar bij verzwarende omstandigheden, zoals geweld, bedreiging, bedrog of misbruik van ambtelijke bevoegdheid. In de ernstigste gevallen — onder meer misdrijven gepleegd door georganiseerde groepen of die aanzienlijke schade veroorzaken — kunnen daders vijf tot acht jaar cel krijgen. Rechtbanken kunnen veroordeelden ook bepaalde functies ontzeggen."

De hoogte van deze straffen lijkt bijna te wijzen op een afrekening met het Oekraïense volk. Oekraïne wordt al jarenlang geteisterd door een groep Joden die, zoals dit alles laat zien, het slecht voorhebben met de inheemse bevolking. Op dit moment laat Zelensky Oekraïners op brute wijze oppakken en naar het front sturen. Dat kan wijzen op het fenomeen dat een ander ras minder medelijden heeft met het inheemse volk en het daarom harder behandelt. Veel Joden koesteren al sinds de Tweede Wereldoorlog en het wijdverbreide “antisemitisme” in Oekraïne wraakgevoelens jegens de inheemse bevolking. Minder sympathie voor de inheemse bevolking is namelijk een historisch fenomeen in de relatie tussen Oekraïne en de Joden. Nu we hebben besproken hoe Oekraïne wordt geregeerd, kunnen we ons afvragen: wat zijn die “diepe historische banden” waar Netanyahu het over had, nou daadwerkelijk?

Joods vergelding in de Holodomor

De erkenning van de Oekraïense Holodomor van 1932-1933 als genocide is iets waarover de Knesset al jaren zwijgt, aangezien het verschillen in de Israëlische visie op de geschiedenis blootlegt. Volgens Ihor Semyvolos, een vooraanstaande Oekraïense politicoloog, oriëntalist en Midden-Oostenexpert, is Israël’s weigering gebaseerd op twee pijlers: een fervente verdediging van het concept van de "absolute uniekheid van de Shoah (Holocaust)" en pragmatische interactie met het Kremlin. (https://www.eurointegration.com.ua/experts/2026/06/29/7240586/) 

Het is natuurlijk pure ironie dat een staat die er zoveel aan heeft gedaan om Holocaustontkenning via lobbygroepen in het buitenland strafbaar te maken, zelf zo actief andere genocides heeft ondermijnd. Dat heeft inderdaad te maken met het dogma van de uniekheid van de Holocaust, want er zijn weinig argumenten waarom de Holocaust zoveel unieker zou zijn dan de Holodomor. Israël heeft een langere geschiedenis van het ontkennen van genocides; zo speelde de uniciteit van de Holocaust ook een grote rol bij het ontkennen van de Armeense genocide. In juni 2026 leek daar verandering in te komen, maar uiteindelijk heeft de Knesset zich toch bedacht.  

De Holodomor heeft nog een kanttekening. Eerst is het goed de Joodse geschiedenis in de Sovjet-Unie in twee delen te splitsen: het hoogtepunt van Joodse macht in de beginjaren, tot de afbrokkeling daarvan na de Tweede Wereldoorlog. Joden domineerden Lenins eerste Politbureau. Vier van de zeven waren etnische Joden: Trotski (Bronstein), Zinovjev (Radomyslski), Kamenev (Rosenfeld) en Sokolnikov (Brilliant), terwijl ze op dat moment 2 procent van de bevolking uitmaakten. Het is ook goed om te benoemen dat veel niet-Joodse bolsjewieken wel getrouwd waren met Joodse vrouwen. De Sovjet-Unie bracht meer dan twintig miljoen van haar eigen burgers om het leven. Het overgrote deel daarvan viel in de eerste 25 jaar van het regime, tijdens het hoogtepunt van Joodse macht. Het eerste conflict van Joodse macht (misschien het begin van de afbrokkeling) in de Sovjet-Unie speelde zich af in de jaren twintig, tussen Stalin en de Linkse Oppositie onder leiding van Trotski, Grigori Zinovjev, Lev Kamenev en Grigori Sokolnikov (allen etnische Joden). Dit conflict had duidelijk trekken van een Joods-niet-Joods groepsconflict, maar zelfs daarna behielden Joden nog lange tijd macht in de regering.

Andere prominente Joden in de Sovjet waren onder meer Matvej Berman en Naftali Frenkel, die het slavenarbeidssysteem ontwikkelden dat honderdduizenden doden eiste. (De aanleg van een kanaal tussen de Oostzee en de Witte Zee kostte vele duizenden levens. De opzichters van het project waren voornamelijk Joden: Firin, Berman, Frenkel, Kogan, Rappoport en Zjoek.) Andere Joden die een prominente rol speelden bij de uitvoering van de Rode Terreur waren Genrich Jagoda (hoofd van de geheime politie), Aron Soltz, Lev Inzjir (hoofdboekhouder van de Goelag), M. I. Gaj (hoofd van een speciale afdeling van de geheime politie), A. A. Sloetski en zijn plaatsvervanger Boris Berman (verantwoordelijk voor terreur in het buitenland), K. V. Pauker (chef operaties van de geheime politie) en Lazar Kaganovitsj.

Kaganovitsj was na Stalin de machtigste man in de regering in de jaren dertig en had een belangrijke rol in de massamoorden die in Oekraïne hebben plaatsgevonden. In de uitspraak van het Hof van Beroep in Kyiv van 13 januari 2010 staat hij bij naam naast Stalin (Georgiër), Molotov (getrouwd met een Joodse vrouw), Postysjev (Rus), Kossior (Pool), Tsjoebar (Oekraïner) en Chatajevitsj (Jood): de zeven die in 1932-1933 in Oekraïne genocide zouden hebben georganiseerd. Opvallend is dat van de zeven velen tot een andere etniciteit behoorden. Dit lijkt te wijzen op wat ik eerder noemde, dat andere volkeren minder medelijden hebben met het inheemse volk en het daarom harder behandelen.

Kaganovitsj regelde in 1932-1933 samen met Stalin de Holodomor in Oekraïne. Hij zette onhaalbare graanquota vast, tekende geheime telegrammen voor harder vorderen en repressie, en bracht met Stalin de wet van de vijf aren tot stand. Die wet maakte het meenemen van zelfs een paar aren van het veld tot diefstal van staatsbezit: fusillade of tien jaar kamp. Op een gegeven moment eiste hij zelfs zwaardere straffen, omdat de vordering te traag ging. Hij liet duizenden boerderijen leeghalen en honderden gezinnen deporteren. Kaganovitsj werd vanwege zijn bruutheid ook wel de “wolf van het Kremlin” genoemd.

Er is een grote kans dat een groot deel van de massamoorden in Oekraïne voortkwam uit wraakgevoelens jegens volkeren die anti-Joods waren. Louis Rapoport benoemt dit ook in zijn boek “Stalin's war against the Jews”: 

“Ondanks de beloften van de communisten om het antisemitisme uit te roeien, verspreidde het zich snel na de Revolutie — deels vanwege de prominentie van zoveel Joden in het Sovjetbestuur, evenals in de traumatische, onmenselijke sovjetiseringscampagnes die volgden. Historicus Salo Baron heeft opgemerkt dat een buitengewoon onevenredig aantal Joden zich aansloot bij de nieuwe Bolsjewistische geheime politie, de Tsjeka, “wellicht uit onderbewuste vergelding voor de vele jaren van lijden aan de handen van de Russische politie.” En velen van hen die in ongenade vielen bij de Tsjeka zouden worden neergeschoten door Joodse onderzoekers.”

-Stalin's war against the Jews door Louis Rapoport P. 30/31

De Kozakken dienden bijvoorbeeld de tsaar als politiemacht en gebruikten op sommige momenten hun macht tegen Joodse gemeenschappen in tijden van conflict tussen Joden en de regering. Na de revolutie van 1917 werden Kozakken massaal naar Siberië gedeporteerd, daarin zat een overduidelijk wraakgevoel. Lazar Kaganovitsj had door deze wraakgevoelens vooral enorm veel plezier in het onderdrukken van de Kozakken:

"Het was hier dat Lazar zich steeds sterker begon te voelen. Stalin stuurde hem het hele land door als probleemoplosser om “de moeilijkheden glad te strijken”, maar in tegenstelling tot vroeger, toen hij meer rapporteerde en onderzocht dan iets anders deed, was hij nu bekleed met volledige macht. Dienovereenkomstig gebruikte hij geweld wanneer hij maar kon, vooral tegen de Kozakken, die tot deze rijke landeigenaren behoorden en die hij niet was vergeten uit zijn dagen in Kabany. Het gaf hem enorm veel voldoening dat zestien grote Kozakkendorpen naar Siberië werden overgebracht. Als er een wraakmotief was, dan had Lazar dat. Hij ondertekende bevelen met roekeloze overgave. Er was bijna een perverse vreugde in het kunnen dicteren aan de Kozakken. Hij herinnerde zich te levendig wat hij en zijn familie hadden meegemaakt aan de handen van deze mensen. Zijn geest flitste terug naar paarden, laarzen, sabels, bloed, arrogantie, dood. Nu zouden zij allemaal betalen — mannen, vrouwen, kinderen. Het deed er niet toe wie. Zij werden één en hetzelfde. Dat was de sleutel tot Lazar’s wezen. Hij zou nooit vergeven en hij zou nooit vergeten."

-The Wolf of the Kremlin door Stuart Kahan P. 163/164

Voor Kaganovitsj waren de massamoorden een vergelding. Hierin zit een breder plaatje dat benoemd moet worden, en dat ik ook meerdere keren benoem in mijn artikel over Sophie Straat: het belang om dit soort fenomenen te analyseren, om te weten hoe Joden zich mogelijk kunnen verhouden tot Europeanen. Na slachtofferschap, komen wraakgevoelens. Joden kunnen mogelijk nog steeds wraakgevoelens hebben jegens Europa door de lange geschiedenis tussen Europeanen en Joden. Landen als Duitsland, Spanje, Italië etc. hebben historisch gezien een vijandige relatie met Joden gehad. Dat wraakgevoel is vandaag de dag nog niet verdwenen. Dit zie je bijvoorbeeld terug in de enorme obsessie van Joden met Rome, dat nu waarschijnlijk symbolisch staat voor de Verenigde Staten. Bibi Netanyahu zei het volgende op de vraag welk boek hij aan het lezen was:

“It’s a book by a historian by the name of Barry Strauss. It’s called The Jews against Rome … We lost that one, I think we have to win the next one”

In een eerder citaat van Louis Rapoport benoemde hij dat “een buitengewoon onevenredig aantal Joden zich aansloot bij de nieuwe Bolsjewistische geheime politie, de Tsjeka.”  De man die de Tsjeka zou gaan leiden met Lenins goedkeuring was Feliks Dzerzjinski van Poolse afkomst. Hij had nauwe banden met veel Joden en werd door "antisemieten" algemeen voor Joods gehouden. Zijn activiteiten bij de Joodse Bund en bij de Poolse sociaaldemocraten in zijn jeugd brachten hem in goed contact met de vervreemde Joodse intellectuelen van Polen. Hij bleef ook na zijn jeugd nauwe banden onderhouden met Joden. Bij de Tsjeka was dat met Moisei Oeritskiy, die van groot belang was bij de revolutie en hoofd van de Tsjeka in Petrograd werd. 

Al snel na de revolutie werden de wraakgevoelens die in de Tsjeka tot uiting kwamen duidelijk. Albert Lindemann benoemt dat:

“In sommige gebieden, bijvoorbeeld Oekraïne, was de leiding van de Tsjeka overweldigend Joods. Begin 1919 waren de Tsjeka-organisaties in Kiev voor 75 procent Joods, in een stad waar minder dan een decennium eerder Joden officieel verboden waren te wonen, behalve onder speciale dispensatie, en ongeveer 1 procent van de totale bevolking uitmaakten.”

-Esau’s Tears door Albert Lindemann P. 442

George Leggett wijst in The Cheka: Lenin’s Political Police ook op een patroon in de personeelsopbouw van de Tsjeka. De politieke politie werd in de eerste jaren van de Sovjet-Unie vaak bewust bemand met mensen die etnisch los stonden van de inheemse bevolking:

"Zeer waarschijnlijk kwam deze discriminerende personeelsbezetting voort uit een bewuste politiek om nationale minderheden of buitenstaanders in te zetten voor de onaangename taken van de Tsjeka’s, in de berekening dat zulke losstaande elementen beter te vertrouwen waren om geen sympathie te voelen voor de onderdrukte lokale bevolking."

-The Cheka: Lenin's Political Police door George Leggett P. 263

Iets interessants aan veel Joden, en ook van relevantie bij het analyseren van hun wraakgevoel, is dat ze nooit iets vergeten. Bij Joden blijven gebeurtenissen van soms wel honderden, zo niet duizenden jaren in het bewustzijn of komen later terug. Niet-Joden hebben vaak veel moeite om dit collectieve Joodse geheugen te begrijpen en kunnen de vijandigheid van Joden jegens het “antisemitische” Europa daarom vaak niet vatten. De Romeinse verwoesting van de Tempel in 70 n.Chr., de plunderende kruisvaarders van de middeleeuwen, de onderdrukking van de Joodse religie in de Inquisitie, het kwaad van de Russische tsaar en als kers op de taart het nazisme: deze gebeurtenissen worden door veel Joden nog steeds diep gevoeld en zijn krachtige drijfveren van hedendaags gedrag. Peter Novick, zelf van Joodse afkomst, beschrijft dit fenomeen:

In de Joodse traditie zijn sommige herinneringen zeer langdurig. De geritualiseerde herdenking van de Uittocht uit Egypte en van de verwoesting van de Tempel symboliseren de blijvende hoede van God over de Joden — en Zijn toorn wanneer zij afdwalen. Andere Joodse herinneringen hebben een voorwaardelijk bestaan gehad, afhankelijk van actuele behoeften. De zelfmoord op Masada ontbrak bijna tweeduizend jaar in het Joodse geheugen, hoewel de tekst die de gebeurtenis beschrijft ruimschoots beschikbaar was. Dat kwam niet doordat Masada een “trauma” was dat werd “verdrongen”, maar omdat het traditionele jodendom zich richtte op overleving en heilige studie in plaats van op militair verzet. … Zionisten in de twintigste eeuw vonden Masada relevanter voor hun zelfbegrip en zelfrepresentatie, en er ontstond een nieuwe collectieve herinnering. … Deze “herinneringen” boden bevredigende wraakfantasieën aan de Joden van middeleeuws Europa; in het huidige tijdperk van oecumene zijn deze hoofdstukken eenvoudig verdwenen uit de Poerim-herdenking; de meeste Amerikaanse Joden weten tegenwoordig waarschijnlijk niet eens dat ze bestaan.

-The Holocaust in American Life door Peter Novick P. 4/5

Ook Walter Benjamin, een Joodse filosoof die nauw verbonden was met de Frankfurt School en in zijn werken Westers Marxisme met Joodse Mystiek combineert, zegt dat: 

"Haat en offerbereidheid… worden gevoed door het beeld van tot slaaf gemaakte voorouders, niet door dat van bevrijde kleinkinderen."

-Illuminations door Walter Benjamin P. 260

De Holodomor is van groot belang bij het bestuderen van conflicten tussen Joden en niet-Joden. Wraakfantasieën en het geheugen van het verleden bestaan namelijk nog steeds onder Joden en zijn misschien levendiger dan ooit. Zo stond minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben-Gvir achter Bentzi Gopstein, die zei:

“Als je het nieuws hebt geluisterd, dan heb je gehoord dat Mohammed de populairste naam is in het Verenigd Koninkrijk. Wij willen dat het de populairste naam wordt in het Verenigd Koninkrijk! Er moeten veel Mohammeds zijn in Brittannië, in Zweden, in Frankrijk! Niet hier! Niet hier! Dat is wat wij willen!” 

In de Holodomor uitte dit wraakgevoel zich in het feit dat Joden in Oekraïne bij de Tsjeka zwaar oververtegenwoordigd waren en dat er een gevoel van revanche was zoals je kan zien in Kaganovitsj.

Dit roept vragen op hoe Europese landen zich moeten verhouden tot Israël. Als Europese staten Israël blijven steunen in zijn oorlogen in het Midden-Oosten, versterken zij daarmee de Israëlische positie tot regionale hegemonie. De vraag is of die uitkomst in het Europese belang is. Is het goed om afhankelijk te worden van een volk dat nog met zoveel wraak zit richting Europa? Is het goed om Israël de grip te geven op gas, olie en belangrijke zeewegen? Moeten wij ons lot in handen leggen van een volk dat nooit vergeet?

In de kritiek op hoe Joden zich gedragen, hebben we het vaak over hun slachtofferschap en hoe de Jood zich altijd weer beroept op wat hem wel niet allemaal is overkomen. Ook al denk ik dat dit noemen inderdaad van belang is, vergeten we iets wat geopolitiek van veel groter belang is: het gevoel slachtoffer te zijn heeft bij Joden een grote kans om tot wraak te leiden. Na slachtofferschap komt wraak.

Steun dit artikel hier met een donatie óf niet en lees meer over de ware aard van Sophie Straat.